Słownik

W słowniku znajdziesz zarówno codzienne, jak i specjalistyczne pojęcia związane ze Słońcem, jego wschodem i zachodem. Krótkie, przystępne definicje pomogą zrozumieć zjawiska słoneczne oraz świt i zmierzch – niezależnie od tego, czy dopiero zaczynasz obserwować niebo, czy astronomia jest twoją pasją.

Pojęcia

Alfabetyczna lista pojęć w słowniku. Kliknij hasło, aby przeczytać opis.

Analema
Krzywa w kształcie ósemki, którą Słońce zakreśla w ciągu roku, gdy obserwujemy je z tego samego miejsca o tej samej godzinie zegarowej. Jej kształt wynika z nachylenia osi Ziemi i lekko eliptycznej orbity. Wygląda inaczej na każdej szerokości geograficznej. ^ Wróć do listy pojęć
Aphelium
Punkt orbity najbardziej oddalony od Słońca. Ziemia przechodzi przez aphelium na początku lipca, gdy porusza się po orbicie najwolniej. ^ Wróć do listy pojęć
Azymut
Kąt określający kierunek obiektu wzdłuż horyzontu, zwykle mierzony od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara. ^ Wróć do listy pojęć
Cień całkowity
Środkowa, najciemniejsza część cienia, w której źródło światła jest całkowicie zasłonięte przez inne ciało, na przykład podczas zaćmienia Słońca. ^ Wróć do listy pojęć
Długość dnia
Czas, przez który Słońce znajduje się nad horyzontem w danym dniu. Zmienia się w ciągu roku wskutek nachylenia osi Ziemi. ^ Wróć do listy pojęć
Dzień polarny
Okres, w którym Słońce przez całą dobę pozostaje nad horyzontem. Występuje zwykle w regionach polarnych w miesiącach letnich. ^ Wróć do listy pojęć
Górowanie Słońca
Chwila, w której Słońce osiąga najwyższe położenie na niebie w danym miejscu. Ze względu na strefy czasowe i równanie czasu nie zawsze przypada o godzinie 12:00. ^ Wróć do listy pojęć
Horyzont
Pozorna linia oddzielająca Ziemię od nieba, widziana z danego miejsca. ^ Wróć do listy pojęć
Niebieska godzina
Niebieska godzina to pora tuż przed wschodem i tuż po zachodzie słońca, kiedy niebo przybiera głęboki błękit. Zapewnia wyjątkowe światło do fotografii i nastrojowe widoki. ^ Wróć do listy pojęć
Noc polarna
Okres, w którym Słońce przez całą dobę pozostaje pod horyzontem. Występuje zwykle w regionach polarnych w miesiącach zimowych. ^ Wróć do listy pojęć
Peryhelium
Punkt orbity najbliższy Słońcu. Ziemia przechodzi przez peryhelium na początku stycznia, gdy porusza się po orbicie najszybciej. ^ Wróć do listy pojęć
Plama słoneczna
Przejściowy, ciemny obszar na powierzchni Słońca, czyli w fotosferze. Jest ciemniejszy od otoczenia, ponieważ ma niższą temperaturę. Plamy słoneczne wiążą się z aktywnością magnetyczną. ^ Wróć do listy pojęć
Południk
Umowna linia na niebie biegnąca od północnego do południowego punktu horyzontu przez punkt nad głową obserwatora. Gdy Słońce ją przekracza, osiąga najwyższe położenie w danym dniu (górowanie Słońca). ^ Wróć do listy pojęć
Półcień
Zewnętrzna część cienia, w której źródło światła jest przesłonięte tylko częściowo. Podczas takich zjawisk jak zaćmienie Słońca otacza ciemniejszy cień całkowity. ^ Wróć do listy pojęć
Przesilenie
Jedna z dwóch chwil w roku, gdy Słońce jest najdalej od równika niebieskiego. Wiąże się z najdłuższym dniem (przesilenie letnie) lub najkrótszym dniem (przesilenie zimowe). ^ Wróć do listy pojęć
Rytm dobowy
Rytm dobowy to naturalny, 24-godzinny cykl zmian fizjologicznych, psychicznych i zachowania organizmów. Silnie zależy od światła i wpływa na sen oraz czujność. ^ Wróć do listy pojęć
Słup słoneczny
Pionowa smuga światła widoczna nad Słońcem lub pod nim, zwykle przy wschodzie albo zachodzie słońca. To zjawisko optyczne powstaje wskutek odbicia światła słonecznego od drobnych kryształków lodu w atmosferze. ^ Wróć do listy pojęć
Strefa czasowa
Obszar Ziemi, na którym obowiązuje ten sam czas standardowy. Strefy czasowe wprowadzono, by ułatwić podróże i komunikację między krajami i kontynentami, gdzie wskutek obrotu Ziemi panują różne pory dnia. ^ Wróć do listy pojęć
Świt i zmierzch
Okres przed wschodem i po zachodzie słońca, gdy niebo jest oświetlone, choć Słońce pozostaje pod horyzontem. W zależności od kąta zagłębienia Słońca wyróżnia się świt i zmierzch cywilny, żeglarski oraz astronomiczny. ^ Wróć do listy pojęć
Zenit
Punkt na niebie dokładnie nad głową obserwatora. Jeśli Słońce przechodzi przez ten punkt, osiąga najwyższe możliwe położenie na niebie. ^ Wróć do listy pojęć
Złota godzina
Okres krótko po wschodzie i tuż przed zachodem słońca, gdy światło dzienne jest cieplejsze i łagodniejsze niż przy wysokim położeniu Słońca. To idealna pora do fotografowania i filmowania. ^ Wróć do listy pojęć
Zmierzch astronomiczny
Okres, w którym Słońce znajduje się od 12 do 18 stopni pod horyzontem. Niebo jest wtedy na tyle ciemne, że astronomowie mogą obserwować ciała niebieskie bez zakłóceń powodowanych przez światło słoneczne. ^ Wróć do listy pojęć
Zmierzch cywilny
Okres, w którym Słońce znajduje się tuż pod horyzontem, a światła wystarcza do większości zajęć na zewnątrz. Rano zaczyna się, gdy Słońce jest 6 stopni pod horyzontem, i kończy o wschodzie słońca. Wieczorem trwa od zachodu słońca do osiągnięcia przez nie 6 stopni pod horyzontem. ^ Wróć do listy pojęć
Zmierzch żeglarski
Okres, w którym Słońce znajduje się od 6 do 12 stopni pod horyzontem. Na morzu horyzont jest jeszcze widoczny, co pozwala żeglarzom mierzyć wysokość gwiazd nad horyzontem. ^ Wróć do listy pojęć
Żar alpejski
Żar alpejski to zjawisko, w którym światło zachodzącego lub wschodzącego Słońca nadaje szczytom gór czerwonawy lub różowy blask. Ten efektowny widok można podziwiać w górach o świcie i zmierzchu. ^ Wróć do listy pojęć